ЖАР-2010. "Оқларнинг" ертаги: Футбол қироллари йиғлаган муҳитда мағлубсиз қайтган қаҳрамонлар

Ҳамма Марказий ва Жанубий Американинг шиддатига, Европанинг тактик қудратига маҳлиё бўлиб турган бир пайтда, хаританинг чекка бир бурчагидан, яшил майдондаги номи чиққан баҳайбат китлар ёнига кичкинагина "қайиқ" сузиб кирди. Бу — Океаниянинг яшил водийларидан келган, футбол оламида деярли ҳеч ким жиддий олмайдиган Янги Зеландия терма жамоаси еди.Уларнинг лақаби "Алл Wҳитес" (оқлар) еди. Аммо улар ЖАР яшил майдонларига ов бўлиш учун емас, балки футбол тарихининг енг гўзал ва мағрур саҳифаларидан бирини ёзиш учун келишганди.Профессионаллар ва ҳаваскорлар қоришмасиБу таркиб замонавий футбол учун ноёб еди. Бир томонда Англия Премер-лигаси юлдузи турса, иккинчи томонда кундузи банкда ишлаб, кечқурун машғулот қиладиган ҳаваскор тўп тепарди. Елита: Раян Нелсен ўша пайтда АПЛнинг енг кучли ва интизомли марказий ҳимоячиларидан бири еди. Унинг майдондаги ва кийиниш хонасидаги авторитети жамоани бирлаштирган енг катта омил бўлган.Ноёб ҳолат (Клубсизлар): Саймон Еллиотт ва Дейв Маллиган мусобақага ҳеч қандай клубсиз, еркин агент сифатида ташриф буюришган. Айниқса, Еллиотт клубсиз бўлишига қарамай, уччала ўйинда ҳам асосий таркибда майдонга тушди ва марказда катта ҳажмдаги ишни бажарди.Ҳаваскорлик романтикаси: Енди Барроннинг банк ходими бўла туриб, Италияга қарши баҳсда майдонга тушгани турнирнинг енг гўзал инсоний ҳикояларидан биридир.2. Инглис футболининг кучли таъсириЯнги Зеландия футболи тарихан Британия мактабига таянади. 2010 йилги таркибда ҳам бу яққул сезилган. Таркибдаги 5 нафар футболчи бевосита Англия клубларида ўйнарди (Нелсен, Смит, Киллен, Фаллон, Вуд).Бу уларга жисмоний курашларда, айниқса ҳаводаги тўплар учун жангда Европа ва Жанубий Америка жамоаларидан қолишмаслик имконини берди.Словакияга қарши ўйиннинг 93-дақиқасидаги ва Италия билан баҳснинг 7-дақиқасидаги голлар айнан инглизча услубда — стандарт вазият ва ҳаводаги курашдан сўнг урилган.3. Авлодлар алмашинуви ва Крис Вуднинг пойдевориМураббий Рики Херберт таркибга тажриба ва ёшлик шиддатини идеал даражада сингдира олган.Жамоада Иван Витселич (34 ёш), Саймон Еллиотт (36 ёш) ва Марк Пастон (34 ёш) каби фахрийлар мувозанатни ушлаб турган бўлса, 22 ёшли Уинстон Рид ва 20 ёшли Томми Смит ҳимояга янги қон олиб кирди.Келажак юлдузи: Ўшанда бор-йўғи 18 ёшда бўлган ва захирадан майдонга тушган Крис Вудни бугунги кунда бутун дунё танийди. У кейинчалик Англия Премер-лигасида ("Бёрнли", "Нюкасл", "Ноттингем Форест") юзлаб ўйинлар ўтказиб, Янги Зеландия футболи тарихидаги енг буюк ҳужумчига айланди. Унинг катта саҳнага чиқиши айнан ЖАР-2010 дан бошланган.4. "А-Лига" ва "Уеллингтон Феникс" блокиТаркибнинг қарийб ярми (8 нафар футболчи) Янги Зеландиянинг ягона профессионал клуби бўлмиш "Уеллингтон Феникс" (Австралия А-Лигасида қатнашади) аъзолари еди.Бу тактик жиҳатдан жуда катта устунлик берган. Футболчилар клубда ҳам, терма жамоада ҳам бир-бирини кўзини юмиб тушунадиган даражада киришиб кетишганди. Дарвозабон Марк Пастон ва ҳимоя чизиғининг ўзаро тил топишиши шу сабабли мукаммал еди.Тўфондан олдинги сукунат: Ертакнинг ибтидосиЖаҳон чемпионати бошланишидан аввал мутахассисларнинг таҳлилларини ўқиган одам ачинганидан кулиб юборарди. Наҳотки, таркибининг ярми ҳаваскор бўлган, кундузи бошқа ишда ишлаб, кечқурун футбол ўйнайдиган йигитлар амалдаги жаҳон чемпиони Италия, тиш-тирноғи билан қуролланган Парагвай ва важоҳатли Словакияга қарши тура олса? Бу худди шамолга қарши соябон тутишдек гап еди.Аммо бош мураббий Рики Херберт ва унинг йигитлари дунёнинг бу совуқ башоратларини ешитмасликка қарор қилишди. Улар Африкага шунчаки томошабин бўлиб емас, ўз миллатининг шаънини ҳимоя қилиш учун келишганди.Уч қадам, уч жасорат ва титраган империяларЕртак уч пардадан иборат бўлди. Ҳар бир парда драма ва ироданинг олий намунаси еди.Биринчи парда: Умиднинг сўнгги сонияси. Словакия билан баҳс. Ўйин тугашига бир неча сония қолган. Таблода 0:1. Ҳамма Янги Зеландиянинг таслим бўлишини кутаётган еди. Бироқ ҳакам ҳуштагини оғзига олиб борган бир пайтда, ёш ҳимоячи Уинстон Рид ҳавода парвоз қилди. Унинг боши билан йўллаган зарбаси дарвоза тўрига бориб тушганда, стадион ларзага келди. Бу шунчаки гол емас, уларнинг тирик еканлигидан дарак берувчи нидо еди!Иккинчи парда: Амалдаги чемпионлар ожиз қолди.Даврага амалдаги жаҳон чемпиони — Италия кириб келди. Буюк ва даҳшатли "Скуадра Адзурра". Аммо ўйиннинг 7-дақиқасидаёқ Шейн Смелтс исмли йигит Буффон дарвозасини ишғол қилганда, бутун дунё карахт аҳволга тушди. Италияликлар пеналтидан ҳисобни тенглаштиришган бўлса-да, қолган дақиқаларда океанияликлар майдонда тош девор бўлиб туриб беришди. Рим империясининг ворислари камсуқум йигитлар қаршисида ожиз қолди.Учинчи парда: Мағрурлик симфонияси. Парагвайга қарши баҳсда жамоа охирги қон томчисигача курашди. Дарвозабон Марк Пастон худди дарвозага сеҳрли қулф осгандек еди. Ўйин 0:0 ҳисобида тугади. Янги Зеландия плей-оффга чиқа олмади, аммо улар майдонни йиғлаб емас, бошларини баланд кўтариб тарк етишди.Словакия — Янги Зеландия 1:1Голлар: Роберт Виттек (50) — Уинстон Рид (90+3)Словакия: Ян Муха, Марек Чех, Мартин Шкртел, Ян Дюритса, Радослав Забавник, Здено Штрба, Владимир Вайсс (Мирослав Стох, 91+3), Марек Гамшик, Станислав Шестак (Филип Голошко, 81), Роберт Виттек (Юрай Кутска, 90+1), Ерик Йендришек.Янги Зеландия: Марк Пастон, Уинстон Рид, Раян Нелсен, Томми Смит, Тони Локхед, Иван Витселич (Джереми Кристи, 78), Саймон Еллиотт, Лео Бертос, Шейн Смелтс, Крис Киллен (Крис Вуд, 72), Рори Фаллон.Италия — Янги Зеландия 1:1Голлар: Винчентсо Яквинта (29, пеналтидан) — Шейн Смелтс (7)Италия: Федерико Маркетти, Джанлука Дзамбротта, Фабио Каннаваро, Джорджо Келлини, Доменико Кришито, Даниеле Де Росси, Риккардо Монтоливо, Клаудио Маркизио (Джампаоло Патстсини, 61), Симоне Пепе (Мауро Каморанези, 46), Винчентсо Яквинта, Алберто Джилардино (Антонио Ди Натале, 46).Янги Зеландия: Марк Пастон, Уинстон Рид, Раян Нелсен, Томми Смит, Тони Локхед, Иван Витселич (Джереми Кристи, 81), Саймон Еллиотт, Лео Бертос, Шейн Смелтс, Крис Киллен (Крис Вуд, 63), Рори Фаллон (Енди Баррон, 90+3).Парагвай — Янги Зеландия 0:0Парагвай: Юсто Виляр, Денис Каниса, Хулио Касерес, Пауло да Силва, Клаудио Родригес, Виктор Касерес, Кристиан Риверос, Енрике Вера | Нелсон Валдес (Едгар Бенитес, 67), Оскар Кардосо (Лукас Барриос, 66), Роке Санта Крус (Аурелиано... Торрес, 81).Янги Зеландия: Марк Пастон, Уинстон Рид, Раян Нелсен, Томми Смит, Тони Локхед, Иван Витселич, Саймон Еллиотт, Лео Бертос, Шейн Смелтс, Крис Киллен (Крис Вуд, 69), Рори Фаллон (Джереми Брокки, 79).Рики Херберт (Янги Зеландия терма жамоаси бош мураббийи):"Агар мусобақадан олдин кимдир менга: ъСизлар Жаҳон чемпионатида Италия ва Парагвай билан дуранг ўйнаб, турнирни мағлубиятсиз якунлайсизларъ, деб айтганида, мен уни жиннига чиқарган бўлардим. Бу шунчаки ақл бовар қилмас натижа! Биз гуруҳдан чиқа олмагандирмиз, аммо Жаҳон чемпионатида бирор марта ютқазмаган ягона жамоа бўлдик. Бутун дунё бизни кучсиз деб ўйлаганди, аммо йигитларим Янги Зеландия футболи нималарга қодирлигини исботлашди. Мен улар билан фахрланаман."Раян Нелсен (Жамоа сардори):"Ўйиндан кейин кийиниш хонасида ўтирганимизда, ҳамма жим еди. Бир томондан гуруҳдан чиқа олмаганимиздан афсусда едик, иккинчи томондан еса бутун дунёни ҳайратда қолдирганимизни ҳис қилиб турардик. Мен Италия терма жамоаси юлдузларининг кўзидаги қўрқув ва чорасизликни кўрдим. Биз каби камсуқум жамоа уларни уйига равона қилди. Бу туйғуни ҳеч нарса билан тенглаштириб бўлмайди."Уинстон Рид (Словакияга гол урган ҳимоячи):"Словакия билан ўйиннинг 93-дақиқасида гол урганимда, бошимдан нималар ўтганини еслай олмайман. Бу менинг ҳаётимни бутунлай ўзгартириб юборди. Биз Жаҳон чемпионатига шунчаки рақам тўлдириш учун келмаганимизни ўша илк сониялардаёқ кўрсатиб қўйгандик."Марчелло Липпи (Ўша пайтдаги Италия терма жамоаси бош мураббийи):"Бу биз учун шармандалик, аммо рақибни ҳурмат қилишимиз шарт. Янги Зеландия бизга қарши худди ҳаётининг сўнгги жангидек тўп сурди. Улар жисмоний жиҳатдан жуда кучли екан, ҳар бир тўп учун важоҳат билан курашишди. Биз уларнинг мудофаа қўрғонини ёриб ўта олмадик. Улар бу дурангга ва бутун турнирдаги еътирофга тўла лойиқ едилар."Даниеле Де Росси (Италия терма жамоаси ярим ҳимоячиси):"Биз уларни осонликча ютамиз деб ўйлагандик, бу бизнинг енг катта хатомиз бўлди. Майдонга тушганимизда еса, қаршимизда футболчилар емас, балки бир-бири учун майдонда жон беришга тайёр бўлган бир бутун армия турганини ҳис қилдик. Улар бизга футболда номлар ҳеч нарсани ҳал қилмаслигини кўрсатиб қўйишди."Тожсиз қироллар: Мағлубият нималигини билмай қайтганлар2010 йилги мундиал якунида қизиқ бир манзара юзага келди. Дунё тожини кийган Испания ҳам (Швейтсарияга 0:1), кумуш медалларни олган Нидерландия ҳам турнир давомида мағлуб бўлишганди. Миллиардлик таркибга ега бўлган буюк терма жамоаларнинг барчаси қайсидир паллада тиз чўкишганди.Фақатгина битта жамоа, хаританинг енг чеккасидан келган ўша "оқлар" мусобақани бирор марта ҳам мағлуб бўлмай якунлашди. Улар 3 та дуранг, 3 очко билан гуруҳда қолиб кетишди, аммо амалдаги чемпион Италияни ўзларидан пастга улоқтириб юборишди.Янги Зеландиянинг бу юриши футбол тарихига енг гўзал шеър каби ёзилди. Улар пул, машҳурлик ва даҳшатли номлар футболда ҳамма нарсани ҳал қилмаслигини исботлашди. Баъзан темирдек интизом, бир-бирига бўлган ишонч ва ватан ишқи енг енгилмас армияларни ҳам тўхтатиб қолишга қодир бўлади. Улар ЖАРни тарк етишганда, бутун дунё уларни олқишлар билан кузатиб қўйди — чунки улар турнирнинг тожсиз, аммо ҳақиқий мағлубсиз қироллари еди. Манба: чампионат.асиа