JAR-2010. "Oqlarning" ertagi: Futbol qirollari yigʻlagan muhitda magʻlubsiz qaytgan qahramonlar

Hamma Markaziy va Janubiy Amerikaning shiddatiga, Evropaning taktik qudratiga mahliyo boʻlib turgan bir paytda, xaritaning chekka bir burchagidan, yashil maydondagi nomi chiqqan bahaybat kitlar yoniga kichkinagina "qayiq" suzib kirdi. Bu — Okeaniyaning yashil vodiylaridan kelgan, futbol olamida deyarli hech kim jiddiy olmaydigan Yangi Zelandiya terma jamoasi edi.

Ularning laqabi "All Whites" (oqlar) edi. Ammo ular JAR yashil maydonlariga ov boʻlish uchun emas, balki futbol tarixining eng goʻzal va magʻrur sahifalaridan birini yozish uchun kelishgandi.

Professionallar va havaskorlar qorishmasi

Bu tarkib zamonaviy futbol uchun noyob edi. Bir tomonda Angliya Premer-ligasi yulduzi tursa, ikkinchi tomonda kunduzi bankda ishlab, kechqurun mashgʻulot qiladigan havaskor toʻp tepardi.

Elita: Rayan Nelsen oʻsha paytda APLning eng kuchli va intizomli markaziy himoyachilaridan biri edi. Uning maydondagi va kiyinish xonasidagi avtoriteti jamoani birlashtirgan eng katta omil boʻlgan.

Noyob holat (Klubsizlar): Saymon Elliott va Deyv Malligan musobaqaga hech qanday klubsiz, erkin agent sifatida tashrif buyurishgan. Ayniqsa, Elliott klubsiz boʻlishiga qaramay, uchchala oʻyinda ham asosiy tarkibda maydonga tushdi va markazda katta hajmdagi ishni bajardi.

Havaskorlik romantikasi: Endi Barronning bank xodimi boʻla turib, Italiyaga qarshi bahsda maydonga tushgani turnirning eng goʻzal insoniy hikoyalaridan biridir.

2. Inglis futbolining kuchli ta'siri

Yangi Zelandiya futboli tarixan Britaniya maktabiga tayanadi. 2010 yilgi tarkibda ham bu yaqqul sezilgan. Tarkibdagi 5 nafar futbolchi bevosita Angliya klublarida oʻynardi (Nelsen, Smit, Killen, Fallon, Vud).
Bu ularga jismoniy kurashlarda, ayniqsa havodagi toʻplar uchun jangda Evropa va Janubiy Amerika jamoalaridan qolishmaslik imkonini berdi.

Slovakiyaga qarshi oʻyinning 93-daqiqasidagi va Italiya bilan bahsning 7-daqiqasidagi gollar aynan inglizcha uslubda — standart vaziyat va havodagi kurashdan soʻng urilgan.

3. Avlodlar almashinuvi va Kris Vudning poydevori

Murabbiy Riki Xerbert tarkibga tajriba va yoshlik shiddatini ideal darajada singdira olgan.

Jamoada Ivan Vitselich (34 yosh), Saymon Elliott (36 yosh) va Mark Paston (34 yosh) kabi faxriylar muvozanatni ushlab turgan boʻlsa, 22 yoshli Uinston Rid va 20 yoshli Tommi Smit himoyaga yangi qon olib kirdi.

Kelajak yulduzi: Oʻshanda bor-yoʻgʻi 18 yoshda boʻlgan va zaxiradan maydonga tushgan Kris Vudni bugungi kunda butun dunyo taniydi. U keyinchalik Angliya Premer-ligasida ("Byornli", "Nyukasl", "Nottingem Forest") yuzlab oʻyinlar oʻtkazib, Yangi Zelandiya futboli tarixidagi eng buyuk hujumchiga aylandi. Uning katta sahnaga chiqishi aynan JAR-2010 dan boshlangan.

4. "A-Liga" va "Uellington Feniks" bloki
Tarkibning qariyb yarmi (8 nafar futbolchi) Yangi Zelandiyaning yagona professional klubi boʻlmish "Uellington Feniks" (Avstraliya A-Ligasida qatnashadi) a'zolari edi.

Bu taktik jihatdan juda katta ustunlik bergan. Futbolchilar klubda ham, terma jamoada ham bir-birini koʻzini yumib tushunadigan darajada kirishib ketishgandi. Darvozabon Mark Paston va himoya chizigʻining oʻzaro til topishishi shu sababli mukammal edi.

Toʻfondan oldingi sukunat: Ertakning ibtidosi

Jahon chempionati boshlanishidan avval mutaxassislarning tahlillarini oʻqigan odam achinganidan kulib yuborardi. Nahotki, tarkibining yarmi havaskor boʻlgan, kunduzi boshqa ishda ishlab, kechqurun futbol oʻynaydigan yigitlar amaldagi jahon chempioni Italiya, tish-tirnogʻi bilan qurollangan Paragvay va vajohatli Slovakiyaga qarshi tura olsa? Bu xuddi shamolga qarshi soyabon tutishdek gap edi.
Ammo bosh murabbiy Riki Xerbert va uning yigitlari dunyoning bu sovuq bashoratlarini eshitmaslikka qaror qilishdi. Ular Afrikaga shunchaki tomoshabin boʻlib emas, oʻz millatining sha'nini himoya qilish uchun kelishgandi.

Uch qadam, uch jasorat va titragan imperiyalar

Ertak uch pardadan iborat boʻldi. Har bir parda drama va irodaning oliy namunasi edi.

Birinchi parda: Umidning soʻnggi soniyasi. Slovakiya bilan bahs. Oʻyin tugashiga bir necha soniya qolgan. Tabloda 0:1. Hamma Yangi Zelandiyaning taslim boʻlishini kutayotgan edi. Biroq hakam hushtagini ogʻziga olib borgan bir paytda, yosh himoyachi Uinston Rid havoda parvoz qildi. Uning boshi bilan yoʻllagan zarbasi darvoza toʻriga borib tushganda, stadion larzaga keldi. Bu shunchaki gol emas, ularning tirik ekanligidan darak beruvchi nido edi!

Ikkinchi parda: Amaldagi chempionlar ojiz qoldi.

Davraga amaldagi jahon chempioni — Italiya kirib keldi. Buyuk va dahshatli "Skuadra Adzurra". Ammo oʻyinning 7-daqiqasidayoq Sheyn Smelts ismli yigit Buffon darvozasini ishgʻol qilganda, butun dunyo karaxt ahvolga tushdi. Italiyaliklar penaltidan hisobni tenglashtirishgan boʻlsa-da, qolgan daqiqalarda okeaniyaliklar maydonda tosh devor boʻlib turib berishdi. Rim imperiyasining vorislari kamsuqum yigitlar qarshisida ojiz qoldi.

Uchinchi parda: Magʻrurlik simfoniyasi. Paragvayga qarshi bahsda jamoa oxirgi qon tomchisigacha kurashdi. Darvozabon Mark Paston xuddi darvozaga sehrli qulf osgandek edi. Oʻyin 0:0 hisobida tugadi. Yangi Zelandiya pley-offga chiqa olmadi, ammo ular maydonni yigʻlab emas, boshlarini baland koʻtarib tark etishdi.

Slovakiya — Yangi Zelandiya 1:1
Gollar: Robert Vittek (50) — Uinston Rid (90+3)

Slovakiya: Yan Muxa, Marek Chex, Martin Shkrtel, Yan Dyuritsa, Radoslav Zabavnik, Zdeno Shtrba, Vladimir Vayss (Miroslav Stox, 91+3), Marek Gamshik, Stanislav Shestak (Filip Goloshko, 81), Robert Vittek (Yuray Kutska, 90+1), Erik Yendrishek.

Yangi Zelandiya: Mark Paston, Uinston Rid, Rayan Nelsen, Tommi Smit, Toni Lokxed, Ivan Vitselich (Djeremi Kristi, 78), Saymon Elliott, Leo Bertos, Sheyn Smelts, Kris Killen (Kris Vud, 72), Rori Fallon.

Italiya — Yangi Zelandiya 1:1
Gollar: Vinchentso Yakvinta (29, penaltidan) — Sheyn Smelts (7)

Italiya: Federiko Marketti, Djanluka Dzambrotta, Fabio Kannavaro, Djordjo Kellini, Domeniko Krishito, Daniele De Rossi, Rikkardo Montolivo, Klaudio Markizio (Djampaolo Patstsini, 61), Simone Pepe (Mauro Kamoranezi, 46), Vinchentso Yakvinta, Alberto Djilardino (Antonio Di Natale, 46).

Yangi Zelandiya: Mark Paston, Uinston Rid, Rayan Nelsen, Tommi Smit, Toni Lokxed, Ivan Vitselich (Djeremi Kristi, 81), Saymon Elliott, Leo Bertos, Sheyn Smelts, Kris Killen (Kris Vud, 63), Rori Fallon (Endi Barron, 90+3).

Paragvay — Yangi Zelandiya 0:0

Paragvay: Yusto Vilyar, Denis Kanisa, Xulio Kaseres, Paulo da Silva, Klaudio Rodriges, Viktor Kaseres, Kristian Riveros, Enrike Vera | Nelson Valdes (Edgar Benites, 67), Oskar Kardoso (Lukas Barrios, 66), Roke Santa Krus (Aureliano... Torres, 81).

Yangi Zelandiya: Mark Paston, Uinston Rid, Rayan Nelsen, Tommi Smit, Toni Lokxed, Ivan Vitselich, Saymon Elliott, Leo Bertos, Sheyn Smelts, Kris Killen (Kris Vud, 69), Rori Fallon (Djeremi Brokki, 79).

Riki Xerbert (Yangi Zelandiya terma jamoasi bosh murabbiyi):

"Agar musobaqadan oldin kimdir menga: 'Sizlar Jahon chempionatida Italiya va Paragvay bilan durang oʻynab, turnirni magʻlubiyatsiz yakunlaysizlar', deb aytganida, men uni jinniga chiqargan boʻlardim. Bu shunchaki aql bovar qilmas natija! Biz guruhdan chiqa olmagandirmiz, ammo Jahon chempionatida biror marta yutqazmagan yagona jamoa boʻldik. Butun dunyo bizni kuchsiz deb oʻylagandi, ammo yigitlarim Yangi Zelandiya futboli nimalarga qodirligini isbotlashdi. Men ular bilan faxrlanaman."

Rayan Nelsen (Jamoa sardori):

"Oʻyindan keyin kiyinish xonasida oʻtirganimizda, hamma jim edi. Bir tomondan guruhdan chiqa olmaganimizdan afsusda edik, ikkinchi tomondan esa butun dunyoni hayratda qoldirganimizni his qilib turardik. Men Italiya terma jamoasi yulduzlarining koʻzidagi qoʻrquv va chorasizlikni koʻrdim. Biz kabi kamsuqum jamoa ularni uyiga ravona qildi. Bu tuygʻuni hech narsa bilan tenglashtirib boʻlmaydi."

Uinston Rid (Slovakiyaga gol urgan himoyachi):

"Slovakiya bilan oʻyinning 93-daqiqasida gol urganimda, boshimdan nimalar oʻtganini eslay olmayman. Bu mening hayotimni butunlay oʻzgartirib yubordi. Biz Jahon chempionatiga shunchaki raqam toʻldirish uchun kelmaganimizni oʻsha ilk soniyalardayoq koʻrsatib qoʻygandik."

Marchello Lippi (Oʻsha paytdagi Italiya terma jamoasi bosh murabbiyi):

"Bu biz uchun sharmandalik, ammo raqibni hurmat qilishimiz shart. Yangi Zelandiya bizga qarshi xuddi hayotining soʻnggi jangidek toʻp surdi. Ular jismoniy jihatdan juda kuchli ekan, har bir toʻp uchun vajohat bilan kurashishdi. Biz ularning mudofaa qoʻrgʻonini yorib oʻta olmadik. Ular bu durangga va butun turnirdagi e'tirofga toʻla loyiq edilar."

Daniele De Rossi (Italiya terma jamoasi yarim himoyachisi):

"Biz ularni osonlikcha yutamiz deb oʻylagandik, bu bizning eng katta xatomiz boʻldi. Maydonga tushganimizda esa, qarshimizda futbolchilar emas, balki bir-biri uchun maydonda jon berishga tayyor boʻlgan bir butun armiya turganini his qildik. Ular bizga futbolda nomlar hech narsani hal qilmasligini koʻrsatib qoʻyishdi."

Tojsiz qirollar: Magʻlubiyat nimaligini bilmay qaytganlar

2010 yilgi mundial yakunida qiziq bir manzara yuzaga keldi. Dunyo tojini kiygan Ispaniya ham (Shveytsariyaga 0:1), kumush medallarni olgan Niderlandiya ham turnir davomida magʻlub boʻlishgandi. Milliardlik tarkibga ega boʻlgan buyuk terma jamoalarning barchasi qaysidir pallada tiz choʻkishgandi.

Faqatgina bitta jamoa, xaritaning eng chekkasidan kelgan oʻsha "oqlar" musobaqani biror marta ham magʻlub boʻlmay yakunlashdi. Ular 3 ta durang, 3 ochko bilan guruhda qolib ketishdi, ammo amaldagi chempion Italiyani oʻzlaridan pastga uloqtirib yuborishdi.
Yangi Zelandiyaning bu yurishi futbol tarixiga eng goʻzal she'r kabi yozildi. Ular pul, mashhurlik va dahshatli nomlar futbolda hamma narsani hal qilmasligini isbotlashdi. Ba'zan temirdek intizom, bir-biriga boʻlgan ishonch va vatan ishqi eng engilmas armiyalarni ham toʻxtatib qolishga qodir boʻladi. Ular JARni tark etishganda, butun dunyo ularni olqishlar bilan kuzatib qoʻydi — chunki ular turnirning tojsiz, ammo haqiqiy magʻlubsiz qirollari edi.

Manba: championat.asia