12 aviachipta, rus tili oʻqituvchisi, uy va mashina: "Bunyodkor" va Rivaldo oʻrtasidagi shartnomalarda qanday imtiyozlar koʻzda tutilgandi?

Garchi 2024 yilda tomonlar oʻzaro murosaga kelib, qarz summasi sezilarli darajada kamaytirilgan va uni 2028 yilga qadar qismlarga boʻlib toʻlash jadvali tasdiqlangan boʻlsa-da, vaziyat 2026 yil bahoriga kelib yana keskinlashdi. Bunga asosiy sabab – klubning sobiq bosh homiysi "Oʻzbekneftgaz" kompaniyasi sportni moliyalashtirishni qayta koʻrib chiqib, Rivaldo oldidagi qarzni toʻlash majburiyatidan bosh tortganidir. Kompaniya bu qarz ularning emas, bevosita klubning mas'uliyati ekanini ma'lum qilgan.

Oqibatda, klub 2026 yil 15 aprelga qadar amalga oshirilishi kerak boʻlgan navbatdagi transhni kechiktirdi. Voqealar rivoji quyidagicha tus oldi:

• 6 may 2026 yil: Rivaldoning vakillari klubga 48 soat ichida qarzni uzish talabi bilan rasmiy ogohlantirish yubordi. Ular agar toʻlov qilinmasa, kelishilgan moliyaviy chegirmani bekor qilib, FIFAdan qoʻshimcha tovon puli undirishni talab qilish bilan tahdid qilishdi.

• 14 may 2026 yil: FIFA "Bunyodkor"ga rasmiy ogohlantirish xatini yubordi. Unga koʻra, klubga qarzdorlikni bartaraf etish uchun 30 kunlik qat'iy muhlat berilgan. Agar mazkur talab bajarilmasa, klubga nisbatan yangi oʻyinchilarni roʻyxatdan oʻtkazishga toʻliq transfer taqiqi (embargo) qoʻllaniladi.

Sport arbitraj sudi (CAS) qarorida keltirilgan asosiy bandlar

Mazkur muammoning ildizlari 2008–2010 yillardagi "oltin davr"ga borib taqaladi. Lozannadagi Sport arbitraj sudining 2023 yil noyabridagi qarorida nizoning huquqiy va moliyaviy tafsilotlari toʻliq ochib berilgan:

Birinchi xususiy mehnat shartnomasi 2008 yil 28 avgustda klub, futbolchi va "Zeromax GmbH" kompaniyasi oʻrtasida imzolangan. Ushbu shartnoma imzolangan kundan boshlab 2009 yil 28 avgustgacha yoki 2008/2009 yilgi sport mavsumi yakuniga qadar amal qilishi belgilangan. Shartnoma shartlariga koʻra, futbolchiga 6 500 000 evro miqdorida asosiy maosh va 1 000 000 evro transfer tovon puli toʻlanishi kerak boʻlgan. Toʻlovlar quyidagicha amalga oshirilishi koʻrsatilgan: shartnoma imzolangan kuni soliqlardan xoli 3 500 000 evro, 2008 yil 25 sentyabrda 2 000 000 evro va 2008 yil 25 oktyabrda 2 000 000 evro. Bundan tashqari, oʻyinchiga bir qator imtiyozlar taqdim etilgan:

• Mavsum davomida Oʻzbekiston – Braziliya – Oʻzbekiston yoʻnalishi boʻyicha 12 ta biznes-klass aviachiptasi.

• Futbolchining oʻzi tanlaydigan jihozlangan uy.

• Uy topgunga qadar oilasi bilan mehmonxonada yashash xarajatlari.

• 2 ta avtomobil (biri oʻzi, ikkinchisi rafiqasi uchun).

• Shaxsiy haydovchi.

• 5 nafar farzandi uchun ingliz tili maktabi.

• Rus tili oʻqituvchisi.

• Tibbiy sugʻurta.

Ikkinchi xususiy mehnat shartnomasi 2008 yil 17 noyabrda klub, futbolchi va "Zeromax" kompaniyasi oʻrtasida tuzilgan. Bu kelishuv orqali dastlabki shartnoma muddati 2011 yil 31 dekabrga qadar uzaytirilgan. Mazkur shartnomaga muvofiq, 2010 yilgi mavsum uchun klub futbolchiga 6 000 000 evro sof maosh toʻlashi belgilangan boʻlib, bu summa 3 000 000 evrodan ikki qismga boʻlingan holda 2009 yilning 25 avgust va 25 sentyabr kunlari berilishi kerak edi. 2011 yilgi mavsum uchun ham xuddi shunday 6 000 000 evro maosh 2010 yilning 25 avgust va 25 sentyabr sanalarida teng ikki qismga boʻlingan holda toʻlanishi kelishilgan. Dastlabki shartnomada koʻrsatilgan barcha qoʻshimcha imtiyozlar va boshqa bandlar oʻz kuchida qoldirilgan.

Moliyaviy majburiyatlarning buzilishi

2010 yilning yoziga kelib, klubda maoshlar berilmay qolgan. Rivaldo hatto jamoaning tarjimoni, fizioterapevti va ba'zi oʻyinchilarining ijara hamda chipta xarajatlarini oʻz choʻntagidan toʻlashga majbur boʻlganini bildirib, 2010 yil 9 avgustda shartnomani bir tomonlama bekor qilgan.

2010 yil avgust oyida "Zeromax" kompaniyasi bankrotlikka uchragach, shartnomadagi barcha moliyaviy yuk bevosita "Bunyodkor" klubi zimmasiga oʻtib qolgan.

Sud hukmi

FIFAning Nizolarni hal qilish palatasi klubni shartnomani buzganlikda aybdor deb topgan edi. CAS ushbu qarorni tasdiqlab, klub sobiq oʻyinchisiga toʻlanmagan maoshlar va yirik miqdordagi tovon pulini toʻlashi shartligini qat'iy belgilab berdi.

"Bunyodkor" va Rivaldo oʻrtasida qariyb 16 yildan beri davom etayotgan ushbu mojaro Oʻzbekiston futboli tarixidagi eng yirik moliyaviy va huquqiy saboqlardan biridir.

Bir tomondan, bu holat klublarning yagona mega-homiyga yoki davlat korxonalariga toʻliq qaram boʻlib qolishi naqadar xavfli ekanligini koʻrsatadi – homiyning bankrotligi yoki moliyalashtirish siyosatini oʻzgartirishi butun boshli klubni jarlikka qulatadi. Ikkinchi tomondan, professional futbolda imzolanadigan shartnomalar hech qachon qogʻozdagi oddiy soʻzlar boʻlib qolmasligini, FIFA va CAS kabi tashkilotlar sportchilarning huquqlarini qat'iy himoya qilishini isbotlaydi.

Endilikda "Bunyodkor" mustaqil ravishda ushbu moliyaviy inqirozdan chiqish yoʻlini topishi kerak. Transfer taqiqi ehtimoli faqatgina yangi oʻyinchilarni jalb qilishni cheklab qolmay, klubning ichki chempionatdagi oʻrniga va umumiy imijiga jiddiy zarba beradi. Davlat kompaniyalarining futboldan chiqib ketishi ogʻriqli jarayon boʻlsa-da, bu oʻzbek klublari uchun zamonaviy tijorat menejmentiga oʻtish va oʻz-oʻzini moliyalashtirish tizimini yaratish yoʻlida muhim va majburiy qadam boʻlib xizmat qilishi zarur.

15 km masofaga piyoda qatnagan, stadionni toʻp solinadigan qopda tark etgan hamda "Bunyodkor"dan pulini undirolmay, Gulnora Karimovadan koʻmak soʻragan Rivaldo bilan yaqindan tanishamiz

Oqil Abdubarnoev tayyorladi.

Manba: championat.asia